I. KHÁI QUÁT CHUNG
1. Thông tin chung:
- Tên nước: Cộng hoà Dân chủ São Tomé e Príncipe (Democratic Republic of Sao Tome and Principe)
- Thủ đô: São Tomé
- Ngày Quốc khánh: 12/7/1975
- Vị trí địa lý: Gồm các hòn đảo trong vịnh Guinea, giữa đường xích đạo, cách bờ biển Gabon khoảng 200km
- Diện tích: 964 km2
- Khí hậu: Nhiệt đới, nóng ẩm. Nhiệt độ trung bình hằng năm 26oC.
Lượng mưa trung bình hằng năm 1000-2000 mm. Mưa nhiều vào tháng 8 và tháng 9.
- Dân số: khoảng 240 nghìn người (2025, theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế - IMF)
- Tôn giáo: Công giáo
- Ngôn ngữ chính thức: tiếng Bồ Đào Nha
- Đơn vị tiền tệ: Dobras (1 USD = 21134 STD)
- GDP: 980 triệu USD; GDP/đầu người: 4.590 USD (2025, theo IMF)
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Tổng thống: Carlos Vila Nova (từ tháng 10/2021);
+ Thủ tướng: Americo Ramos (từ tháng 01/2025);
+ Chủ tịch Quốc hội: Celmira Sacramento Lourenço (từ tháng 11/2022);
+ Bộ trưởng Ngoại giao, Hợp tác và Cộng đồng: Gareth Haddad do Espirito Santo Guadalupe (từ tháng 8/2023).
2. Khái quát lịch sử: Bồ Đào Nha xâm chiếm và thống trị São Tomé e Príncipe từ thế kỷ XV, biến nơi này thành nơi quá cảnh buôn bán nô lệ từ châu Phi sang châu Mỹ. Bất chấp sự đàn áp của thực dân Bồ Đào Nha, phong trào đấu tranh giải phóng của nhân dân São Tomé e Príncipe không ngừng phát triển. Tháng 9/1960, Uỷ ban giải phóng São Tomé e Príncipe (sau này là Phong trào giải phóng São Tomé e Príncipe - MLSTP) được thành lập, do ông Manuel Costa đứng đầu, kiên trì lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành độc lập.
Ngày 26/11/1974 tại Algier, Bồ Đào Nha và MLSTP ký Hiệp định trao trả độc lập cho São Tomé e Príncipe. Ngày 12/7/1975, nước Cộng hòa Dân chủ São Tomé e Príncipe chính thức giành độc lập.
3. Thể chế nhà nước, chế độ chính trị, đảng phái chính trị
- Thể chế nhà nước: Cộng hoà Dân chủ São Tomé e Príncipe theo thể chế cộng hòa tổng thống. Tổng thống có nhiệm kỳ 05 năm, đứng đầu Nhà nước. Thủ tướng đứng đầu Chính phủ, được quyền chỉ định nội các.
- Cơ cấu nghị viện: Theo chế độ đơn viện với Quốc hội được bầu theo
phổ thông đầu phiếu, nhiệm kỳ 4 năm.
- Các đảng phái chính trị: Hiện có hơn 15 đảng phái đang hoạt động, trong đó Đảng Hành động Dân chủ Độc lập (ADI) (được thành lập năm 1994) đang là đảng cầm quyền.
4. Đặc điểm tình hình, chính sách
4.1. Chính trị: tình hình chính trị - xã hội của São Tomé e Príncipe gần đây tương đối ổn định.
4.2. Kinh tế: São Tomé e Príncipe là một nước nông nghiệp; đất đai, khí hậu thuận tiện cho việc phát triển các loại cây lương thực và cây công nghiệp nhiệt đới. Sản phẩm chủ yếu là chuối, ca cao, cà phê, mía, dừa, cọ. Gỗ và cá là tài nguyên quan trọng của São Tomé e Príncipe. São Tomé e Príncipe có nguồn dầu mỏ ở vùng vịnh Guinea, trữ lượng dầu ước tính khoảng 02 tỷ thùng. Dầu mỏ được kỳ vọng sẽ là động lực tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư và xuất khẩu.
- Các sản phẩm xuất khẩu chính: ca cao, cà phê, dầu cọ, cùi dừa; các sản phẩm nhập khẩu chính: Trang thiết bị, lương thực, sản phẩm dầu mỏ...;
- Các đối tác thương mại chính: Anh, Hà Lan, Bỉ, Bồ Đào Nha, Brazil…
- Tốc độ tăng trưởng: 2,9% (2025, theo IMF).
5. Chính sách và quan hệ đối ngoại
São Tomé e Príncipe là thành viên Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết, Cộng đồng các nước nói tiếng Bồ (CPLP), WTO, Liên minh châu Phi (AU)...
II. QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM
1. Chính trị - ngoại giao
- Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: 06/11/1975.
- Cơ quan đại diện: Đại sứ quán Việt Nam tại Angola kiêm nhiệm São Tomé e Príncipe. Đại sứ quán São Tomé e Príncipe tại Trung Quốc kiêm nhiệm Việt Nam.
- Hợp tác trong các vấn đề khu vực và đa phương: Hai nước thường xuyên phối hợp, ủng hộ lẫn nhau trên các diễn đàn đa phương, nhất là trong khuôn khổ Liên hợp quốc.
2. Hợp tác kinh tế, thương mại và các lĩnh vực khác
- Kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 375 nghìn USD, trong đó Việt Nam xuất siêu tuyệt đối, chủ yếu là gạo, hàng rau quả.
- Năm 1984, Việt Nam từng có 04 bác sỹ, chuyên gia y tế tình nguyện sang giúp São Tomé e Príncipe.
3. Các Hiệp định, thoả thuận đã ký: Hai nước chưa ký kết văn kiện hợp tác./.
Tháng 01/2026